10 تا از خطرناک ترین مارهای سمی جهان
مارها جزو ترسناکترین موجودات جهان برای انسانها هستند. امروزه از میان ۳۴۰۰ گونه مختلف مار، ۶۰۰ نوع از آنها سمی بوده و تنها ۲۰۰ نوع از مارهای سمی، میتوانند زهری کشنده در حد مرگ یک انسان تولید کنند.
مارها جزو ترسناکترین موجودات جهان برای انسانها هستند. امروزه از میان ۳۴۰۰ گونه مختلف مار، ۶۰۰ نوع از آنها سمی بوده و تنها ۲۰۰ نوع از مارهای سمی، میتوانند زهری کشنده در حد مرگ یک انسان تولید کنند.
جالب است بدانید که اغلب مارهای سمی کشنده، تمایلی برای حمله به انسان ندارند و بیشتر آنها، تنها با تحریک از سوی موجود خارجی و احساس خطر، اقدام به نیش زدن میکنند. البته برخی گونهها مانند مار دمنده (puff adder)، به شدت نترس هستند و حتی اگر به آنها نزدیک شوید، حاضر به عقبنشینی نخواهند بود.
ما نیز در این فهرست دهتایی، به معرفی کشندهترین مارهای سمی جهان میپردازیم تا در پایان، به ترسناکترین گونهٔ مار از نظر میزان سمی بودن برسیم.
۱۰. مار ببری شرقی (Eastern tiger snake)
این مار زیبا اما خطرناک، مسئول ۱۷ درصد از کل مارگزیدگیهای گزارش شده در استرالیا است. نامگذاری این موجود، با توجه به بخش سیاهرنگ بدن آن در کنار قسمت زردرنگ خود انجام گرفته، اما باید بدانیم که همه مارهای ببری از یک ظاهر مشخص و مشابه با یکدیگر برخوردار نیستند.
مار ببری شرقی که در مناطق ساحلی جنوب استرالیا یافت میشود، معمولاً رفتاری خجالتی دارد و تمایلی برای حمله به انسانها از خود نشان نمیدهد. این گونه تخمگذار نیست و میتواند بهطور مستقیم تا ۲۰ نوزاد به دنیا بیاورد. بالاترین رکورد ثبتشده برای زایمان یک مار ببری شرقی، تولد ۶۴ نوزاد بوده است.
البته این موجود، به دلیل برخورداری از یک زهر قوی نوروتوکسیک که روی سیستم عصبی قربانی اثر میگذارد، میتواند شخص را دچار فلجشدگی در اندامهای مختلف نماید؛ به همین دلیل، افراد پس از مارگزیدگی، بلافاصله باید برای درمان و تزریق پادزهر، اقدام کنید. ناگفته نماند که به دلیل ساخت پادزهرهای قوی توسط متخصصان، این مار، تنها مسئول مرگ یک یا دو انسان طی یک سال در استرالیا است.
۹. بومسلنگ (Boomslang)
بومسلنگ نر (نوع ماده این مار به رنگ قهوهای است)، احتمالا پرجنب و جوشترین مار حاضر در این لیست است و با سرعت بالای خود، یادآوری میکند که بهتر است از هر ماری که میبینیم، دوری کنیم. نیش بومسلنگ، حاوی هموتوکسین بوده که گلبولهای قرمز خون انسان را از بین میبرد، روند لخته شدن خون را مختل و باعث خونریزی شدید میشود.
نکته عجیب این است که نیش این مارها، اثر فوری در شخص ایجاد نمیکند و به همین دلیل، ممکن است فرد مارگزیده گمان نماید که توسط یک مار غیرسمی نیش خورده است. چنین ویژگیای در بومسلنگ، فرد را بیسروصدا به سوی مرگ سوق میدهد.
این جانوران در جنگلهای سرسبز آفریقا ساکن هستند و بیشتر، از مارمولکها، جوندگان و پرندگان (و تخمهای آنها) تغذیه میکنند.
۸. افعی راسل (Russell’s viper)
نام افعی راسل، برگرفته از پاتریک راسل (Patrick Russell)، خزندهشناس اسکاتلندی است که مطالعات مهمی روی خزندگان هندی در قرن ۱۸ میلادی داشت. این مار، جزو ۴ مار بسیارکشنده در شبهقاره هند محسوب میشود.
قربانی گزیدهشده توسط افعی راسل، ممکن است دچار نارسایی کلیه شود و پس از ۲.۵ ساعت، بمیرد. در بازه ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹ میلادی، بیش از یک میلیون نفر در هند به دلیل مارگزیدگی، جان خود را از دست دادند که در اغلب آنها، افعی راسل به عنوان قاتل اصلی شناخته شده بود.
البته نباید افعی راسل را با بوآی شنی راسل (Russell’s sand boa) که یک مار غیرسمی است، اشتباه گرفت.
۷. کریت نواری (Banded krait)
هر کریت نواری، میتواند تا ۷ فوت (تقریبا ۲.۱ متر) رشد کند. این مار در کشورهایی چون هند، نپال، سنگاپور، اندونزی و چین زندگی میکند و با نوارهای سیاه روی بدن زردرنگ خود، شناسایی میشود.
این مارها، آرام هستند و به ندرت، انسانها را نیش میزنند، اما زهر نوروتوکسین آنها به دلیل اثر خود روی سیستم عصبی قربانی، میتواند انسان را دچار نارسایی تنفسی، خفگی و فلجشدگی نماید. کریت نواری، در طول روز چندان فعال نیست و حرکت نمیکند، اما طی شب به شکار میپردازد و مارهای دیگر (و تخمهایشان) را میخورد. جالب است بدانید که گزارشهایی از بلعیده شدن یک افعی راسل توسط یک مار کریت نواری ثبت شده است.
۶. افعی دمنده (Puff adder)
افعی دمنده، مسئول بیشترین مرگ و میر ناشی از مارگزیدگی در آفریقا است. نام این مار از مکانیزم دفاعیاش که در زمان تهدید، بدن خود را باد میکند و با صدای بلند هیس میکشد، گرفته شده است. او این کار را برای ترسناک به نظر رسیدن در نظر حریف خود انجام میدهد. این مار دمنده، یک سم مهلک سیتوتوکسیک در دندانهای نیش خود دارد که از انجام طبیعی تقسیم سلولی در انسان جلوگیری کرده، آسیبهای گسترده بافتی در وی ایجاد میکند و به دلیل ایجاد عفونت، فرد را با از دست دادن اندامهای خود روبرو میکند.
این مار به جز بیابانها و مناطقی با عرضهای جغرافیایی بالا، در تمام آفریقا یافت میشود. خطر اصلی مربوط به افعیهای دمنده، شمار بالای آنها در محیط نیست، بلکه بیحرکت بودن این موجودات، حتی در لحظات نزدیکی به انسانهاست که باعث میشود قربانی متوجه حضور آنها در اطراف خود نباشد و گزیده شود.
۵. مار جعفری (Saw-scaled viper)
هرگز قدرت کشندگی یک مار را براساس اندازهاش قضاوت نکنید! مار جعفری با اندازهای بالغ بر ۳ فوت (نزدیک به یک متر)، میتواند از هر مار دیگری برای ما خطرناکتر باشد. زهر این گونه جانوری، قادر است در قلب، عملکرد سلولی و سیستم عصبی انسان، اختلال ایجاد کرده و گلبولهای قرمز او را از بین ببرد.
اصولا دندانهای نیش مار جعفری، حاوی طیف وسیعی از سموم کشنده مختلف مانند کاردیوتاکسین، سیتوتوکسین، نوروتوکسین و هموتوکسین است و به همین خاطر، دانشمندان مجبور شدهاند تا بیش از ۹ مدل پادزهر متفاوت برای نجات افراد از مرگ بخاطر مارگزیدگی تولید کنند.
این مار در مناطق خشک آفریقا، آسیا و خاورمیانه یافت میشود و به دلیل صدای گوشخراشی که هنگام ساییدن پولکهایش روی یکدیگر ایجاد میکند، به عنوان مار پولک ارهای (Saw-scaled) هم شناخته میشود.
۴. شاه کبرا (King cobra)
این فهرست بدون هرگز بدون حضور شاه کبرا، تکمیل نمیشد. نیش این مار، حاوی میزان سم لازم برای کشتن حداقل یک فیل یا ۲۰ انسان است. طول ۱۸ فوت (۵.۵ متر) این موجود، آن را تبدیل به بلندترین مار سمی روی کره زمین میکند.
شاه کبرا، اغلب در جنگلهای انبوه و علفزارهای مرتفع جنوب شرقی آسیا یافت میشود. این مار خطرناک، معمولا از انسان دوری میکند و تنها زمانی که نیاز باشد، به سمت هدف خود حملهور میشود. جالب است بدانید که بیش از ۲۰ نوع دیگر از مار کبرا وجود دارند، اما این گونه حیوانی، به دلیل خوردن سایر مارهای کبرا، لقب «شاه» را دریافت کرده است.
حقیقت تلخ درباره این حیوان، قرار گرفتن آن در خطر انقراض است. متاسفانه به دلیل فعالیتهای جنگلزدایی و تجارت حیوانات خانگی به شکل غیرقانونی، اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) اعلام کرده که شاه کبرا، در معرض حذف از لیست گونههای جانوری زنده قرار دارد.
۳. مامبای سیاه (Black mamba)
شاید فرار از دست افعی دمنده آسان به نظر برسد، اما گریز از دست مامبای سیاه تقریبا غیرممکن است. این موجود که به عقیده برخی، به عنوان سمیترین مار زمین شناخته میشود، در فواصل کوتاه با سرعت ۲۰ کیلومتر بر ساعت و در فواصل طولانی با تندی ۱۲ کیلومتر بر ساعت به هدف خود، حملهور میشود. برای پی بردن به جنبه ترسناک این آمار، در نظر بگیرید که یک انسان معمولی، تنها میتواند با سرعت ۱۰ کیلومتر بر ساعت بدود. این مار، یک زهر نوروتوکسین وارد بدن فرد بزرگسال میکند که با تاثیر روی سیستم عصبی او، میتواند پس از گذشت ۲۰ دقیقه، وی را دچار ایست قلبی نماید.
در تناقض با این ویژگیهای ترسناک گفتهشده، بد نیست بدانید که مامبای سیاه از انسانها گریزان بوده و علاقهای به نزدیک شدن به انسانها ندارد، با این حال، میتواند یک شخص را چندبار نیش بزند.
اینکه چرا آن را سیاه میدانند، به این دلیل است که رنگ پوست او، قهوهای مایل به سفید بوده، اما دهانش به رنگ سیاه تیره و درون آن به رنگ آبی است. از اینرو، مار مذکور را مامبای سیاه مینامند. این مار در زیستبوم ساوانا (چمنزارهای مسطح) در کشورهای کنیا، سودان، زیمبابوه و چندین کشور در جنوب و شرق آفریقا یافت میشود.
۲. تایپان ساحلی (Coastal Taipan)
در سال ۱۹۷۶، متخصصان توانستند تا یک ماده بسیار خطرناک به نام تایپوکسین را از زهر مارهای ساحلی جدا نمایند. این ماده، امروزه جزو کشندهترین مواد اثرگذار روی سیستم عصبی قربانی محسوب میشود که توسط یک مار تولید شده است.
البته تایپوکسین، تنها یکی از چند ماده اصلی زهر این مارهاست. یک نیش از تایپان ساحلی، میتواند انتقال پیامهای عصبی را با اختلال روبرو کرده، سیستم تنفسی فرد را از کار بیندازد و در عرض چند ساعت، او را به کام مرگ بکشاند.
تایپان ساحلی در مناطق ساحلی و تالابهای استرالیا ساکن است و از پرندگان، پستانداران کوچک و خزندگان تغذیه مینماید. این جانور برخلاف اغلب مارهای سمی، در طول روز شکار میکند و به عنوان «روزگرد» شناخته میشود.
۱. تایپان اینلند (Inland Taipan)
بالاتر اشاره کردیم که مامبای سیاه به نظر برخی متخصصان، جزو سمیترین مارهای کره زمین است. گرچه ممکن است در اینباره، اتفاق نظر وجود نداشته باشد، اما بسیاری باور دارند که تایپان اینلند، سمیترین مار در دنیاست.
یک نیش این مار، میتواند برای کشتن ۱۰۰ انسان کافی باشد. با این حال، بیشتر اوقات کسانی توسط تایپان اینلند گزیده شدهاند که یا متخصص مارشناسی در حال تحقیق روی یک گونه از آن بودهاند، یا مارگیرانی بوده که به تخلیه زهر این جانور میپرداختهاند. نکته مهم این است که همه این مارگزیدهها به دلیل دریافت درمان به موقع، زنده ماندهاند.
این مار، اصولا خجالتی است و ترجیح میدهد در حضور افراد در پیرامون خود، بخزد و فرار کند. به علاوه، احتمال برخورد انسانها با تایپان اینلند بسیار کم است، چرا که این جانور در مناطق نیمهخشک دورافتاده مرکزی و شرقی استرالیا سکونت دارد. با این حال، مقادیر بالایی از سم این جانور، ممکن است باعث آسیب گسترده بافتی و از دست دادن اندام به دلیل عفونت شدید شود.
منبع:دیجینوی
