نقش عحیب یک قالی دست بافت
در تار و پود این فرش، فقط نخ و رنگ تنیده نشده؛ روایتی خاموش از یک کودک خردسال آرام گرفته است.
در تار و پود این فرش، فقط نخ و رنگ تنیده نشده؛ روایتی خاموش از یک کودک خردسال آرام گرفته است. فرشی که در نگاه اول زیبا و اصیل به نظر میرسد، اما هرچه بیشتر به آن خیره میشوید، لایهای عمیقتر و رازآلودتر از خود آشکار میکند.
این قالی دستباف ششمتری، از منطقهی ساروق میآید؛ یکی از معتبرترین و تأثیرگذارترین کانونهای فرشبافی ایران. ساروق همواره به قالیهایی شهرت داشته که هم از نظر فنی بینقصاند و هم از نظر هنری، شخصیت مستقل دارند؛ق فرشهایی که صرفاً کفپوش نیستند، بلکه «اثر» محسوب میشوند.
ساختار فرش بر پایهی چلهی نخی و پرز پشمی مرغوب شکل گرفته؛ پشمی که نهتنها دوام بالایی دارد، بلکه به بافت، ایستایی و وقار خاصی میدهد. رنگها کاملاً گیاهی و طبیعی هستند؛ رنگهایی که با گذر زمان فرسوده نمیشوند، بلکه آرامتر، عمیقتر و دلنشینتر میشوند و همین ویژگی، ارزش هنری فرش را در طول سالها افزایش میدهد.
نقشهی کلی فرش، وفادار به سنت کلاسیک ساروق است:
گلهای شاهعباسی، ختاییها، اسلیمیها و شاخهگلهای ظریف که با نظمی دقیق، روی زمینهای سرخ و حاشیههایی اصیل نشستهاند. اما آنچه این فرش را از بسیاری نمونههای مشابه جدا میکند، نقش مرکزی آن است؛ تصویری از یک کودک، در حالتی آرام و خوابگونه، که در دل این جهان پرنقشونگار جای گرفته است.
همین پیکرهی انسانی، فرش را از یک قالی تزئینی به قالی تصویری روایتگر تبدیل میکند؛ اثری که نگاه بیننده را مکثدار میکند و حسهایی دوگانه از معصومیت، سکون و حتی اندکی وهم را برمیانگیزد. به همین دلیل است که برخی این فرش را «ترسناک» مینامند؛ نه از جنس ترس آشکار، بلکه از آن نوع سکوت سنگینی که در هنرهای عمیق دیده میشود.
بر اساس بررسیهای کارشناسی، این فرش به احتمال زیاد به اواخر دورهی قاجار یا اوایل پهلوی اول (حدود سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ شمسی) تعلق دارد و قدمتی در حدود ۸۰ تا ۱۰۰ سال را با خود حمل میکند؛ دورانی که قالیهای تصویری، حامل روایت، خاطره و گاه سوگ بودند.
از نظر ارزشگذاری، این دستبافته به دلیل:
اصالت منطقهی بافت (ساروق)
استفاده از مواد اولیهی استاندارد و باکیفیت
رنگرزی کاملاً گیاهی
ترکیببندی کلاسیک و دقیق
و حضور یک نقش تصویری شاخص
اثری کلکسیونی، قابل ارائه در فضاهای هنری و رسمی و انتخابی خاص برای مجموعهداران جدی فرش ایرانی به شمار میآید؛ فرشی که فقط دیده نمیشود، بلکه حس میشود و در ذهن میماند.
منبع:چیدانه
