معمای مرگ جلا ل آلاحمد؛ روایتی از یک شب مشکوک
علی اکبری، کارگردان مستند «من جلال آلاحمد هستم»، از ایده، پژوهش، منابع تازه و زاویه متفاوت این مستند سخن گفت.
کارگردان مستند «من جلال آلاحمد هستم»، با نگاهی تازه به زندگی پرفرازونشیب این نویسنده معاصر، از جستوجوی خود در پیچوخم مرگ او میگوید، مرگی که شصت سال بعد، هنوز هم محل مناقشه است.
او درباره اینکه چرا سراغ جلال آلاحمد رفته، گفت: این مستند درباره ابعاد اجتماعی و سیاسی جلال آلاحمد است، نویسندهای که نامش با کتابهای مدرسه و اتوبانی در تهران گره خورده، اما او چیزی فراتر از یک چهره ادبی بود. به گفته اکبری، جلال نه صرفاً به خاطر سبک نوشتن، که به دلیل کنشگری اجتماعی و سیاسیاش تا امروز هم موافقان و مخالفان سرسختی دارد و نامش یا با تحسین همراه است یا با انتقاد.
او درباره نقطه شروع مستند توضیح داد: همه چیز از مرگ عجیب جلال در ۴۶ سالگی آغاز شد؛ مرگی که همسرش سیمین دانشور آن را سکته میدانست، اما برادرش شمس آلاحمد معتقد بود جلال به دست ساواک کشته شده است. شمس به خونی که در غسالخانه از بینی جلال جاری شد و برآمدگی پشت سرش استناد میکرد. این تقابل دو روایت، مسئله اصلی مستند شد تا فیلم در جستوجوی پاسخ، به سالهای پایانی زندگی جلال ورود کند.
اکبری با اشاره به تفاوت مستند خود با آثار پیشین گفت: هدف من در این فیلم، پرداختن به وجوه ادبی جلال نبود؛ آن را پیشتر کارشناسان ادبیات بررسی کردهاند. نگاه ما به جلال بهعنوان یک کنشگر سیاسی و اجتماعی است. اگر امروز او را با صلوات یا لعن یاد میکنند، نه به خاطر سفرنامهها، که به دلیل روحیه متمایز و کنشگریاش در بزنگاههای تاریخی است.
وی درباره چالشهای تحقیق در این پروژه گفت: پژوهش درباره کسی که نه فرزندی دارد، نه همسری در قید حیات، و شصت سال از مرگش میگذرد، کار سادهای نبود. بسیاری از نزدیکان او هم در قید حیات نیستند و تنها دو دقیقه فیلم از جلال باقی مانده است. اما با دسترسی به اسناد وزارت فرهنگ، پروندههای امنیتی ساواک، آرشیو دانشگاه هاروارد، مرکز اسناد انقلاب اسلامی و کتابخانه ملی، توانستیم روایتی مستند بسازیم. برخی از این اسناد برای اولین بار در این فیلم رونمایی میشوند.
اکبری درباره فرم روایی مستند که در نهمین جشنواره تولیدات تلویزیونی حضور دارد، افزود: از آنجا که تصویر چندانی از جلال در دست نیست، از ترکیبی از عکسهای ظهورشده در تاریکخانه، بازسازی انیمیشنی بخشهایی از زندگی او، مصاحبههای آرشیوی و جدید، و فضاسازی یک اتاق پژوهش قدیمی استفاده کردیم تا روایت بصری اثر روان و جذاب شود.
او درباره مدت زمان تولید گفت:پژوهش هشت ماه و کل تولید یازده ماه طول کشید. پس از پژوهش، مصاحبهها و انیمیشنها به موازات هم پیش رفت و در نهایت تدوین آن توسط محمد داوودآبادی به سرانجام رسید.
عوامل این مستند عبارتاند از:
کارگردان: علی اکبری، تدوینگر: محمد داوودآبادی، فیلمبردار: محمدحسین درانی، بازیگر: جواد تفتی، صدابازیگر: فرناز رسولی، تصویرسازان: علی اسماعیلزاده و تکتم ملانوروزی، مدیر انیمیت: پرهام عندلیب، گرافیک: امین ناصری، محمدحسین برادران و سیدحسین جلیلیان، اصلاح رنگ: یحیی علیئی و صداگذاری: دانیال عبدالحمید.
مستند «من جلال آلاحمد هستم» شنبه، دوم اسفند ۱۴۰۴ ساعت ۲۱ از شبکه مستند سیما پخش میشود و بازپخشهای آن یکشنبه ۳ اسفند ساعت ۲ بامداد و ۱۱ صبح خواهد بود.
منبع: ایسنا
