حقوق مادران شاغل در قانون کار (از مرخصی زایمان تا شیردهی)
آگاهی از حقوق قانونی، به شما کمک می کند تا دوران بارداری، زایمان و مراقبت از نوزاد را با آرامش بیشتری سپری کنید.
آگاهی از حقوق قانونی، به شما کمک می کند تا دوران بارداری، زایمان و مراقبت از نوزاد را با آرامش بیشتری سپری کنید. قوانین ایران برای حمایت از مادران شاغل، تسهیلاتی در نظر گرفته است که هر زن شاغلی باید آن ها را دقیق بشناسد. این راهنما، بر اساس قانون کار ایران و قانون تامین اجتماعی، مهم ترین این حقوق را به زبان ساده برای شما شرح می دهد.
۱. مرخصی بارداری و زایمان: چند روز؟ با چه شرایطی؟
مهم ترین حق شما به عنوان یک مادر شاغل، مرخصی زایمان است.
مدت زمان: طبق ماده ۷۶ قانون کار، مرخصی زایمان برای مادران شاغل ۹ ماه است. این ۹ ماه به این ترتیب تقسیم می شود:
۶ ماه با دریافت حقوق کامل (معمولاً توسط سازمان تامین اجتماعی پرداخت می شود).
۳ ماه بدون حقوق، اما با حفظ سابقه کار و حق بازگشت به کار.
شرایط استفاده: برای استفاده از این مرخصی، نیاز به ارائه گواهی زایمان از پزشک یا بیمارستان دارید.
نکته کلیدی: این مرخصی حق شماست و کارفرما نمی تواند شما را به دلیل استفاده از آن اخراج کند یا قرارداد شما را فسخ نماید. همچنین، این ۹ ماه جزء سابقه خدمت شما محسوب می شود.
مثال کاربردی: فرض کنید شما از تاریخ ۱ فروردین ۱۴۰۳ مرخصی زایمان خود را آغاز کرده اید. تا پایان ۶ ماه (پایان شهریور)، حقوق شما توسط تامین اجتماعی پرداخت می شود. از مهر تا پایان آذر، در مرخصی بدون حقوق هستید، اما سابقه کار شما محفوظ است و باید اول دی ۱۴۰۳ سر کار خود حاضر شوید.
۲. مرخصی شیردهی: ساعتی برای ارتباط با نوزاد
پس از پایان مرخصی زایمان و بازگشت به کار، قانون از شما برای تغذیه نوزاد حمایت می کند.
مدت زمان: طبق ماده ۷۷ قانون کار، مادران شاغل تا ۲۴ ماهگی کودک، حق دارند روزانه یک ساعت از مرخصی شیردهی استفاده کنند.
نحوه استفاده: این یک ساعت می تواند به صورت خروج از کار یک ساعت زودتر یا ورود به کار یک ساعت دیرتر و یا حتی تقسیم به دو نیم ساعت در ابتدا و انتهای وقت اداری باشد. معمولاً نحوه استفاده با توافق با کارفرما تعیین می شود.
مهم: این یک ساعت با حقوق کامل محسوب می شود و کسر از مرخصی استحقاقی سالانه شما نیست.
۳. حقوق و مزایا در دوران مرخصی زایمان: از چه مرجعی می گیریم؟
دوره ۶ ماهه با حقوق: در این دوره، حقوق و مزایای شما توسط سازمان تامین اجتماعی پرداخت می شود. مبلغ پرداختی، بر اساس میانگین حقوق و مزایای ماهانه ۹۰ روز آخر کار قبل از مرخصی محاسبه می شود. معمولاً این مبلغ، مشابه حقوق دریافتی شما از کارفرماست.
دوره ۳ ماهه بدون حقوق: در این دوره، هیچ حقوقی از تامین اجتماعی یا کارفرما دریافت نمی کنید. اما حق بیمه شما (سهم کارفرما و کارگر) توسط سازمان تامین اجتماعی پرداخت می شود و این مدت جزء سابقه بیمه شما محسوب می شود.
نکته: پرداخت حق بیمه در دوره ۳ ماهه بدون حقوق، تضمین می کند که دوران بازنشستگی یا استفاده از خدمات درمانی شما دچار وقفه نشود.
۴. ساعت کاری و ممنوعیت کارهای سخت در بارداری
کاهش ساعت کار: بر اساس تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون کار، در دوران بارداری، در صورت درخواست مادر و ارائه گواهی پزشک، ساعت کار او باید به حداکثر ۳۶ ساعت در هفته کاهش یابد، بدون آنکه حقوق و مزایایش کم شود.
ممنوعیت انجام کارهای سخت و زیان آور: بر اساس ماده ۷۵ قانون کار، ارجاع کارهای سخت، زیان آور، خطرناک و حمل بار بیش از حد مجاز (با دست) به زنان باردار و شیرده ممنوع است. در صورت انجام چنین کارهایی، باید بلافاصله موضوع را به کارفرما و در صورت لزوم به اداره کار اطلاع دهید.
۵. حق بازگشت به کار و امنیت شغلی
بازگشت به کار: پس از پایان ۹ ماه مرخصی زایمان، شما حق بازگشت به همان شغل و سمت قبلی خود را دارید. کارفرما نمی تواند شما را به پست دیگری منتقل کند یا شرایط کاری شما را به ضررتان تغییر دهد. ممنوعیت اخراج: طبق ماده ۸۱ قانون کار، اخراج یا بازخرید مادران در طول مرخصی بارداری و زایمان و همچنین تا پایان ۶ ماه پس از زایمان ممنوع است. این یک تضمین قوی برای امنیت شغلی شماست.
۶. فرآیند اداری: چطور از حقوق خود استفاده کنیم؟
گواهی پزشک: از پزشک معالج خود گواهی بارداری و سپس گواهی زایمان دریافت کنید.
اعلام به کارفرما: گواهی را به واحد منابع انسانی یا کارفرمای خود ارائه داده و درخواست کتبی مرخصی دهید.
پیگیری با تامین اجتماعی: کارفرما موظف است لیست و مدارک شما را به سازمان تامین اجتماعی ارسال کند. شما نیز می تواند با مراجعه به شعبه تامین اجتماعی، از روند پرداخت حقوق اطمینان حاصل کنید.
در صورت بروز مشکل: اگر کارفرما از دادن مرخصی خودداری کرد، حقوق شما را پرداخت نکرد یا شما را اخراج نمود، می توانید با ارائه مدارک به اداره کار و امور اجتماعی محل کار خود شکایت کنید. اداره کار موظف است به سرعت و به نفع شما رسیدگی کند.
سخن پایانی و هشدار مهم
این حقوق، تضمین شده توسط قانون هستند و هیچ کارفرمایی نمی تواند از اجرای آن سر باز زند. مستندسازی (نگهداری از کلیه نامه ها، گواهی ها و درخواست های کتبی) و آگاهی کامل از این قوانین، بهترین سلاح شما برای احقاق حق است. در صورت هرگونه تخطی، اداره کار و در مراحل بعدی، دادگاه های دادگستری از شما حمایت خواهند کرد. دوران مادری، دوران زیبایی است؛ با آگاهی از حقوق خود، آن را به دورانی همراه با دغدغه های شغلی کمتر تبدیل کنید.
منبع:دلگرم
